“Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản" - Ý nghĩa lịch sử, thời đại và cách mạng Việt Nam

TS. Nguyễn Xuân Khoát

Cách đây một trăm sáu mươi năm, vào tháng 2 năm 1848,“Tuyên ngôn của Đảng cộng sản” - do C.Mác và Ph.Ăng ghen soạn thảo - ra đời là một sự kiện lịch sử trọng đại trong phong trào công nhân quốc tế, đánh dấu bước ngoặt chuyển biến căn bản của chủ nghĩa xã hội từ không tưởng thành khoa học. Từ đó, phong trào vô sản có lý luận tiền phong và cương lĩnh cách mạng soi đường, vượt qua giai đoạn tự phát, bước vào giai đoạn tự giác. Trải qua bao biến cố và thăng trầm của lịch sử, mặc dù các thế lực thù địch, phản động, cơ hội và xét lại đủ loại trên thế giới luôn cấu kết với nhau tìm mọi cách chống phá, phủ nhận, nhưng tính đúng đắn và khoa học của các nguyên lý cơ bản trong “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” vẫn còn nguyên giá trị, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.

“Tuyên ngôn của Đảng cộng sản” ra đời do một loạt nguyên nhân lịch sử kinh tế, xã hội khách quan. Đó là sự phát triển nhanh chóng của chủ nghĩa tư bản và của giai cấp công nhân các nước Tây Âu trong khoảng ba chục năm đầu thế kỷ XIX, là tính chất ngày càng gay gắt của các mâu thuẫn giai cấp, là sự phát triển của tư tưởng xã hội vào cuối thế kỷ XVIII và đầu thế kỷ XIX. “Tuyên ngôn của Đảng cộng sản” trở thành cương lĩnh cách mạng đầu tiên của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế và là một tác phẩm lý luận thiên tài soi sáng cho sự nghiệp giải phóng giai cấp vô sản và những người lao động trên toàn thế giới.

Tư tưởng cơ bản và chủ đạo của “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” là: “ Trong mỗi thời đại lịch sử, sản xuất kinh tế và cơ cấu xã hội - cơ cấu này tất yếu phải do sản xuất kinh tế mà ra - cả hai cái đó cấu thành cơ sở của lịch sử chính trị và lịch sử tư tưởng của thời đại ấy; do đó( từ khi chế độ công hữu ruộng đất nguyên thuỷ tan rã ), toàn bộ lịch sử là lịch sử các cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh giữa những người bị bóc lột, giữa những giai cấp bị trị và những giai cấp thống trị, qua các giai đoạn của sự phát triển xã hội của họ; nhưng cuộc đấu tranh ấy hiện nay đã đến một giai đoạn mà giai cấp bị bóc lột và bị áp bức (tức là giai cấp vô sản) không còn có thể tự giải phóng khỏi tay giai cấp bóc lột và áp bức mình (tức là giai cấp tư sản) được nữa, nếu không đồng thời và vĩnh viễn giải phóng toàn thể xã hội khỏi ách bóc lột, ách áp bức và khỏi những cuộc đấu tranh giai cấp”(1).

Nội dung chủ yếu của “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” bao gồm các vấn đề liên quan đến cả ba bộ phận cấu thành chủ nghĩa Mác: triết học, kinh tế chính trị học và chủ nghĩa cộng sản khoa học. Trong tác phẩm, với thái độ khách quan, khoa học, C.Mác và Ph.Ăng ghen đã trình bày một cách sâu sắc những tư tưởng của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; chỉ ra địa vị lịch sử của chủ nghĩa tư bản và sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản là người “đào huyệt” chôn chủ nghiã tư bản, xây dựng xã hội mới; chỉ rõ Đảng Cộng sản là nhân tố quyết định hàng đầu để giai cấp vô sản và nhân dân lao động hoàn thành sứ mệnh lịch sử nêu trên; chứng minh tính tất yếu của cách mạng xã hội chủ nghĩa, của việc thủ tiêu chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất và thiết lập chế độ sở hữu xã hội mà trước hết là chế độ sở hữu nhà nước (chế độ sở hữu toàn dân); trình bày cương lĩnh kinh tế cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với xã hội; phân tích có tính phê phán các quan điểm tư sản, cải lương và xét lại về nền kinh tế xã hội chủ nghĩa lúc bấy giờ.

Sự ra đời của “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản”, đã thức tỉnh giai cấp công nhân và nhân dân lao động ý thức được vai trò lịch sử của mình trước giai cấp, dân tộc và nhân loại. Tính cách mạng triệt để trong “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” là ở chỗ lần đầu tiên những người cộng sản - hạt nhân tiên tiến nhất của giai cấp công nhân - trịnh trọng tuyên bố trước toàn thế giới những quan điểm, mục đích, ý đồ của mình để đập tan câu chuyện hoang đường về “ bóng ma cộng sản” và về sự xuyên tạc mà trong đó phong trào cộng sản được miêu tả như cơn phẫn nộ tự phát của những phần tử quá khích muốn gây tình trạng rối loạn trật tự xã hội, san bằng tư hữu, vứt bỏ Tổ quốc, phá hoại gia đình…Từ đây, những người cộng sản và giai cấp công nhân đã có vũ khí lý luận và cương lĩnh để hành động, để đấu tranh chống lại giai cấp tư sản không chỉ bằng bạo lực, bằng lực lượng vật chất, mà còn cả lý luận nữa. Những vấn đề được đặt ra trong “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” đã khẳng định vị trí, vai trò của tư sản và vô sản; của những người vô sản và những người cộng sản; của văn hoá xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa cũng như thái độ của những người cộng sản đối với các đảng đối lập.Thấm nhuần những tư tưởng đó, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế 160 năm qua đã giành được những thành tựu quan trọng, biến chủ nghĩa xã hội từ lý luận, học thuyết thành hiện thực trong cuộc sống.

Mặc dù hiện nay, chủ nghĩa xã hội đang đứng trước những khó khăn và thách thức to lớn, tình hình quốc tế đang có những biến đổi sâu sắc có lợi cho chủ nghĩa tư bản. Chủ nghĩa tư bản đang tiếp tục lợi dụng những thành tựu của cuộc cách mạng công nghệ, tự điều chỉnh để làm dịu đi những mâu thuẫn nội tại. Các thế lực thù địch liên tiếp tìm mọi cách phủ nhận thành tựu cách mạng, xuyên tạc và bôi nhọ lịch sử; phủ định vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản và tiến công xoá bỏ nền tảng tư tưởng của chế độ xã hội chủ nghĩa là chủ nghĩa Mác-Lênin…Tuy nhiên, mọi biện pháp mà giai cấp tư sản thực hiện đều không cứu nổi xu hướng diệt vong của chủ nghĩa tư bản. Bởi vì, chủ nghĩa tư bản không phải là tương lai của loài người, nó đã lỗi thời về mặt lịch sử và những mâu thuẫn cơ bản vốn có của nó vẫn ngày càng gay gắt, không thể khắc phục được. Cuộc đấu tranh giai cấp và dân tộc của nhân dân các nước vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội vẫn không ngừng tiếp diễn.“Các quốc gia độc lập ngày càng tăng cường cuộc đấu tranh để tự lựa chọn và quyết định con đường phát triển của mình. Chủ ngiã xã hội trên thế giới, từ những bài học thành công và thất bại cũng như từ khát vọng và sự thức tỉnh của các dân tộc, có điều kiện và khả năng tạo ra bước phát triển mới. Theo quy luật tiến hoá của lịch sử, loài người nhất định sẽ tiến tới chủ nghĩa xã hội (2).

Với tư cách là cương lĩnh đầu tiên của những người cộng sản, “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” không chỉ tự khẳng định mình, khẳng định vai trò lịch sử của giai cấp công nhân mà còn chỉ ra chiến lược và sách lược của cách mạng vô sản, chỉ ra con đường và phương thức đấu tranh của giai cấp công nhân, trước hết là thủ tiêu sự áp bức bóc lột, lật đổ chế độ tư bản chủ nghĩa, giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc, giải phóng nhân loại, thực hiện mục tiêu cao cả của những người cộng sản là xây dựng một xã hội văn minh, hiện đại, trong đó mọi người dân đều được bình đẳng, đều được hưởng những thành quả lao động do chính mình làm ra.

Trong cuộc đấu tranh kiên cường, bất khuất ấy, Đảng Cộng sản - bộ phận tiên tiến nhất của giai cấp công nhân - phải không ngừng nâng cao trình độ lý luận và nắm bắt thực tiễn, đủ khả năng lãnh đạo giai cấp vô sản và toàn thể nhân dân lao động đấu tranh thắng lợi trong sự nghiệp giành chính quyền, cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới; phải đứng vững trên lập trường của giai cấp, luôn gắn bó mật thiết với giai cấp, với nhân dân, thường xuyên quan tâm đến lợi ích thiết thân của giai cấp, của những người lao động và của cả dân tộc. Phải giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa lợi ích dân tộc, lợi ích giai cấp, lợi ích của các tầng lớp và lợi ích của cá nhân người lao động. Phải thực hiện đại đoàn kết toàn dân, phê phán và kiên quyết loại trừ chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi hoặc chủ nghĩa sô vanh nước lớn trong quốc gia dân tộc và trong quan hệ quốc tế. Phải thường xuyên, liên tục, tỉnh táo và kiên quyết đấu tranh không khoan nhượng với các trào lưu tư tưởng cơ hội hữu khuynh, xét lại, giả danh mác xít để chống chủ nghĩa Mác. Thực tiễn phong trào cộng sản và công nhân quốc tế những năm qua, một lần nữa xác nhận lời nhận xét của Ph.Ăng ghen: “…bất cứ một đảng công nhân nào, hễ đi chệch cương lĩnh, sách lược đó (tức là Tuyên ngôn) trong hoạt động của mình đều phải trả ngay một giá đắt”(3).

Với tư cách là cương lĩnh hành động của những người cộng sản, “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản”, luôn đòi hỏi các Đảng Cộng sản phải nắm vững và vận dụng sáng tạo tư tưởng của Tuyên ngôn để giải quyết những vấn đề bức xúc đang đặt ra, đó là:

- Nhận thức đúng đắn, đầy đủ hơn tư tưởng xoá bỏ chế độ tư hữu tư bản như là sự xoá bỏ phương tiện để giai cấp này nô dịch các giai cấp khác. Từ đó, một mặt khắc phục khuyết điểm “tả khuynh”, duy ý chí một thời biểu hiện ở việc triển khai xoá bỏ chế độ tư hữu một cách tràn lan với ảo tưởng có thể hoàn thành trong một thời gian ngắn. Mặt khác, tìm ra những hình thức sở hữu đa dạng thích hợp với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nhằm kích thích tính tích cực của người lao động, từng bước xác lập, củng cố thêm địa vị làm chủ của người lao động.

- Xây dưng Nhà nước kiểu mới của giai cấp công nhân và nhân dân lao động theo tinh thần mở rộng và củng cố nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, lôi kéo đông đảo người lao động tham gia vao công việc quản lý Nhà nước, quản lý xã hội, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Mở rộng dân chủ xã hội chủ nghĩa theo hướng hiện thực hoá từng bước cả hai hình thức dân chủ đại diên và dân chủ trực tiếp, đồng thời tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, quản lý xã hội bằng pháp luật…

- Thực hiện có hiệu quả chiến lược con người, luôn coi con người là mục tiêu cao nhất của sự nghiệp giải phóng, xây dựng và phát triển đất nước. Phải khai thác, sử dụng và phát huy cao nhất nhân tố con người trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

Một trăm sáu mươi năm đã trôi qua, với tư cách là cương lĩnh đầu tiên của những người cộng sản, “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản”, đã, đang và sẽ tiếp tục là ngọn đuốc soi đường, chỉ lối cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động trên toàn thế giới tiến đến con đường cách mạng chân chính, vì một xã hội văn minh tiến bộ, không còn áp bức bóc lột, “trong đó sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cả mọi người”.Và bất cứ lúc nào, ở đâu, những người cộng sản cũng đều ủng hộ mọi phong trào cách mạng, chống lại trật tự xã hội và chính trị tư bản chủ nghĩa; chiến đấu cho lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động; đồng thời phấn đấu cho sự đoàn kết, liên hợp của các đảng cộng sản và các đảng dân chủ ở tất cả các nước.

Đối với Việt Nam, từ những năm 20 của thế kỷ XX, tư tưởng của Tuyên ngôn nói riêng và chủ nghĩa Mác-Lênin nói chung đã được Nguyễn Ái Quốc và các bậc tiền bối truyền bá vào đất nước. Ngay từ những năm 1929-1930, từng trang của Tuyên ngôn đã được các chiến sĩ cộng sản ghi chép trên những mảnh giấy thuốc lá và truyền nhau nghiên cứu ngay trong nhà tù của thực dân Pháp. Những tư tưởng cơ bản của Tuyên ngôn nói riêng và chủ nghĩa Mác-Lênin nói chung, trở thành nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng Cộng sản Việt Nam. Do đó Đảng ta ra đời là sự kết hợp chủ nghĩa Mác-Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước; đường lối kết hợp độc lập dân tộc, dân chủ với chủ nghĩa xã hội được khẳng định ngay trong chính cương vắn tắt: “Làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để tiến tới xã hội cộng sản” (4).

Trong suốt tiến trình đấu tranh cách mạng, thấm nhuần tư tưởng và các nguyên lý cơ bản của “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản”, Đảng ta luôn trung thành với lợi ích của giai cấp và dân tộc, kiên quyết đấu tranh với các trào lưu tư tưởng cơ hội, giáo điều và xét lại, kiên trì quán triệt bản chất cách mạng và sáng tạo của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, phát huy sức sáng tạo và quyền làm chủ của nhân dân. Chính vì vậy, Đảng ta luôn luôn được nhân dân tin cậy là người đại biểu trung thành với lợi ích của nhân dân, là người lãnh đạo duy nhất của cách mạng Việt Nam. Chỉ có Đảng mới đề ra được đường lối cứu nước đúng đắn, đường lối đổi mới sáng tạo, đưa đất nước vững bước tiến lên Chủ nghĩa xã hội. Đảng ta lại đang tăng cường nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chién đấu, kiên quyết giữ vững bản chất giai cấp công nhân,gắn bó mật thiết với nhân dân, đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng, làm cho Đảng ta luôn trong sạch, vững mạnh, xứng đáng với lòng tin cậy của nhân dân.

Đi theo con đường của “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản”, công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo đã đạt được những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử. Mặc dù chặng đường phía trước còn gặp không ít khó khăn và thách thức, nhưng với truyền thống cách mạng vẻ vang trong 78 năm xây dựng Đảng quang vinh và 63 năm xây dựng nhà nước kiểu mới, Đảng ta sẽ tiếp tục lãnh đạo nhân dân ta thực hiện thắng lợi mục tiêu do Đại hội Đảng toàn quốc lân thứ X đã đề ra, sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển; tạo nền tảng đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại; dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Thực hiện tốt những vấn đề nêu trên, chính là hành động thiết thực của chúng ta kỷ niệm 160 năm ra đời của “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” và 78 năm thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam trong mùa xuân này.

Huế, ngày 6/01/2008

Chú ý: Tham khảo thêm các bài bên dưới! Thấy hay thì like và chia sẻ ngay nhé.

15 bài hay nhất về “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản" - Ý nghĩa lịch sử, thời đại và cách mạng Việt Nam