Bài 4: Đột biến gen


I. Đột biến gen
1. Khái niệm:
- Đột biến gen là những biến đổi trong cấu trúc của gen liên quan đến một nu (đột biến điểm) hay một số cặp nu.
- Mỗi đột biến gen → thay đổi trình tự nu tạo ra các alen khác biệt với alen ban dầu.
- Đa số đột biến gen tự nhiên là có hại, một số có lợi hoặc trung tính.
- Tần số đột biến gen tự nhiên là rất thấp (10-6-10-4).Tần số này có thể thay đổi do tác nhân đột biến.
2. Các dạng đột biến gen
+ Thay thế 1 cặp NU :KN : 1 cặp Nu riêng lẻ trên ADN được thay thế bằng cặp nu khác ( ĐB đồng nghĩa , ĐB sai nghĩa)
VD: THay thế cặp A=T bằng cặp G=X ở codon thứ 5 _> Thiếu máu do hồng cầu lười liềm
Trong hai dạng ĐB, ĐB thêm hay bớt 1 cặp nu gây hậu quả nghiêm trọng hơn vì tạo ra sự khác thường của hàng loạt các a.a trong protein được tổng hợp từ vị trí xảy ra ĐB → thay đổi chức năng của protein.
II. Nguyên nhân và cơ chế phát sinh đột biến:
1. Nguyên nhân:
- Do tác động lí hóa hay sinh học ở ngoại cảnh tác động (bảng 1)
- Do những rối loạn sinh lí, sinh hóa của tế bào
2. Cơ chế phát sinh đột biến gen:
a. Sự kết cặp không đúng trong tái bản ADN:
* Cơ chế : Bazơ nitơ thuộc dạng hiếm có những vị trí liên kết hiđrô bị thay đổi → kết cặp không đúng khi tái bản → phát sinh ĐB.
b. Tác động của các tác nhân gây đột biến:
-Tác nhân vật lí (tia tử ngoại: làm cho hai bazơ Timin trên cùng 1mạch liên kết với nhau → ĐB. )
- Tác nhân hóa học ( 5-BU là chất đồng đẳng của Timin gây thay thế cặp A=T bằng G≡X .)
- Tác nhân sinh học : một số virút: virút viêm gan B.
III. Hậu quả và ý nghĩa của ĐB gen:
1. Hậu quả của ĐB gen:
- Đa số ĐB gen (Đbđiểm) gây hại, 1 số có thể trung tính (vô hại) hoặc có lợi cho thể ĐB.
+ ĐB đồng nghĩa: vô hại
+ ĐB sai nghĩa làm thay đổi chức năng của protein:
`Theo hướng có lợi:có lợi
`Theo hướng có hại:có hại
- Mức độ gây hại của ĐB phụ thuộc vào đk môi trường cũng như tổ hợp gen .
Vd: ĐB gen kháng thuốc trừ sâu ở côn trùng. Trong đk môi trường không có thuốc trừ sâu thì có hại vì làm cơ thể phát triển yếu, nhưng trong đk có thuốc trừ sâu thì lại trở thành có lợi do kháng được thuốc làm cơ thể phát triển tốt hơn.
2. Vai trò và ý nghĩa của ĐB gen
- Làm xuất hiện alen mới.
- Cung cấp nguyên liệu cho quá trình Tiến hóa và chọn giống.
Trả lời Mai Le , 16:43 ngày 20/01/2014 Xem thêm